پایش زلزله دماوند و شرق تهران
📅 شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۳۰
مناسبت امروز:روز حکمت و فلسفه • بزرگداشت ابونصر فارابی • روز قهرمان ملی
لوگو پایگاه خبری تحلیلی چراغ شرق
📍 دماوند
☀️ 4° صاف
💧 72٪ 💨 5 km/h
🏫 احتمال تعطیلی مدارس: تقریباً منتفی
دانشنامه دماوند · میراث محله‌های تاریخی

محله فرامه دماوند

یکی از محله‌های کهن شهر دماوند؛ با تکیه و حسینیه‌ای که در روزهای محرم، به کانون پرشور عزاداری و گردهمایی مردم تبدیل می‌شود و نام فرامه را با آیین‌های مذهبی این شهر پیوند می‌زند.

بافت تاریخی دماوند تکیه و حسینیه فرامه آیین‌های محرم

محله فرامه؛ یکی از ریشه‌های تاریخی دماوند

محله فرامه از محله‌های قدیمی و شناخته‌شده شهر دماوند است؛ محدوده‌ای که نام آن در کنار محله‌های تاریخی قاضی، درویش و چالکا، در روایت‌های مربوط به بافت کهن شهر دیده می‌شود.

هویت محله فرامه تنها به قدمت بافت مسکونی آن محدود نیست. گذرهای قدیمی، نام‌های محلی، پیوندهای خانوادگی و به‌ویژه تکیه و حسینیه محله، بخش مهمی از حافظه اجتماعی و مذهبی این محدوده را شکل داده‌اند.

تکیه و حسینیه محله فرامه؛ قلب تپنده محرم

کانون بزرگ عزاداری و حضور مردم

تکیه و حسینیه محله فرامه از شناخته‌شده‌ترین کانون‌های برگزاری مراسم عزاداری در دماوند است. این مجموعه در ایام محرم، میزبان جمعیت گسترده‌ای از اهالی محله و شهروندانی است که برای شرکت در آیین‌های سوگواری به این محدوده می‌آیند.

به تعبیر و شهرتی که میان اهالی و علاقه‌مندان به آیین‌های محرم وجود دارد، تکیه و حسینیه محله فرامه در این ایام شلوغ‌ترین تکیه و حسینیه تمام ایران به شمار می‌آید؛ توصیفی که بازتاب‌دهنده شور و استقبال چشمگیر مردم از مراسم این محله است.

شلوغ‌ترین تکیه و حسینیه تمام ایران در روزهای محرم توصیف شهرت‌یافته میان اهالی از حضور گسترده عزاداران در محله فرامه

حضور پرشمار عزاداران، برگزاری مراسم سوگواری و مشارکت خانواده‌ها و گروه‌های مختلف مردمی، تکیه فرامه را به یکی از نقاط شاخص آیین‌های مذهبی دماوند تبدیل کرده است.

محرم در فرامه؛ آیینی فراتر از یک مراسم مذهبی

در روزهای محرم، فضای محله فرامه حال‌وهوایی متفاوت پیدا می‌کند. رفت‌وآمد عزاداران، حضور دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی، آماده‌سازی تکیه و حسینیه و مشارکت اهالی در برگزاری مراسم، جلوه‌ای از همبستگی اجتماعی و پیوندهای دیرینه محله‌ای را به نمایش می‌گذارد.

برای بسیاری از خانواده‌های دماوندی، حضور در مراسم محرم فرامه بخشی از خاطرات خانوادگی و سنتی است که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. همین استمرار حضور مردم، جایگاه تکیه را در هویت محله برجسته کرده است.

تکیه و حسینیه فرامه را باید نه‌فقط یک محل برگزاری مراسم، بلکه یکی از کانون‌های شکل‌گیری خاطره جمعی و هویت مذهبی محله دانست.

گذرها و ریزمحدوده‌های محله فرامه

در روایت‌های محلی، برای محله فرامه نام چند گذر و محدوده کوچک‌تر نیز ثبت شده است. این نام‌ها بخشی از جغرافیای تاریخی و حافظه شفاهی ساکنان محله را تشکیل می‌دهند.

مل قریشااز نام‌های محلی نقل‌شده در محدوده فرامه.
کلستوننامی از ریزمحدوده‌های قدیمی محله.
کل بانام محلی ثبت‌شده در روایت‌های مربوط به فرامه.
کش مد کریماز نام‌های قدیمی نقل‌شده در تقسیمات محلی.
در محکمهنامی در فهرست ریزمحدوده‌های محله.
قلعه‌بااز نام‌های محلی مرتبط با بافت قدیمی فرامه.
چمن‌ریزهنامی که در روایت‌های محلی برای محدوده‌ای از فرامه آمده است.
دره حسناز محدوده‌های نام‌برده‌شده در تاریخ شفاهی محله.
چمند بند قدبکنام محلی ثبت‌شده در فهرست ریزمحدوده‌ها.
سنگ پلاز نام‌های قدیمی در جغرافیای محلی فرامه.
گل نونامی از محدوده‌های کوچک‌تر محله.
انتخاب‌الدولهنامی که در روایت‌های محلی فرامه ذکر شده است.
غریب‌شاهاز نام‌های نقل‌شده در فهرست محلات و گذرهای قدیمی.
املای برخی از این نام‌ها بر پایه تلفظ و نقل شفاهی محلی است و برای ثبت نهایی، بهتر است با ساکنان قدیمی و مطلعان محله تطبیق داده شود.

پیوند محله فرامه با دیگر محله‌های تاریخی دماوند

محله فرامه در کنار محله‌های قاضی، درویش و چالکا، بخشی از ساختار تاریخی شهر دماوند را تشکیل می‌دهد. رفت‌وآمد میان این محله‌ها، آیین‌های مشترک و حضور دسته‌های عزاداری در محدوده‌های مختلف شهر، پیوندهای اجتماعی میان ساکنان بافت قدیمی را تقویت کرده است.

شناخت دقیق این ارتباط‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از شیوه زندگی، مناسبات اجتماعی و سنت‌های مذهبی در دماوند قدیم ارائه دهد.

فرامه؛ میراثی زنده در حافظه مردم دماوند

محله فرامه را می‌توان یکی از جلوه‌های زنده میراث اجتماعی و مذهبی دماوند دانست. تکیه و حسینیه پرجمعیت آن در ایام محرم، نام گذرهای قدیمی و استمرار سنت‌های محله‌ای، جایگاه ویژه‌ای در هویت این بخش از شهر ایجاد کرده است.

ثبت تصاویر قدیمی، گردآوری خاطرات بزرگان، معرفی دقیق گذرها و مستندسازی آیین‌های محرم، می‌تواند به حفظ تاریخ محله فرامه و انتقال آن به نسل‌های آینده کمک کند.