پایش زلزله دماوند و شرق تهران
📅 شنبه ۱۴۰۵/۰۸/۳۰
مناسبت امروز:روز حکمت و فلسفه • بزرگداشت ابونصر فارابی • روز قهرمان ملی
لوگو پایگاه خبری تحلیلی چراغ شرق
📍 دماوند
☀️ 4° صاف
💧 71٪ 💨 5 km/h
🏫 احتمال تعطیلی مدارس: تقریباً منتفی

اطلاعات درس

نام کتاب

شماره و عنوان درس

درس دهم: پایه های استوار

مقطع

دوازدهم

رشته

علوم انسانی

پایه های استوار

دین و زندگی | درس دهم

پایه‌های استوار

تمدن اسلامی چگونه شکل می‌گیرد و چه معیارهایی باید پایه‌های یک جامعه مطلوب را بسازند؟ در این درس، با هشت معیار اساسی تمدن اسلامی آشنا می‌شویم؛ از توحید و معاد تا عدالت، خانواده، برادری، رشد دنیوی و اخروی و جایگاه علم و خردورزی.

✦ درس‌نامه مفهومی ❖ هشت معیار تمدن اسلامی ✎ پاسخ فعالیت‌ها ✓ آزمون تعاملی
ایده اصلی درس تمدن اسلامی تنها به پیشرفت مادی محدود نیست؛ جامعه مطلوب باید در کنار رشد و آبادانی، بر ایمان، عدالت، خانواده، علم و مسئولیت اخلاقی استوار باشد.
۱

از آغاز دعوت پیامبر تا شکل‌گیری تمدن اسلامی

تحولی که با تغییر باورها و سبک زندگی آغاز شد.

کتاب با روایت روزهای آغازین بعثت پیامبر اکرم (ص) شروع می‌شود؛ زمانی که دعوت به توحید هنوز پیروان اندکی داشت. این دعوت به‌تدریج گسترش یافت و بر شیوه اندیشیدن، روابط اجتماعی و زندگی مردمان بسیاری اثر گذاشت.

پیامبر اکرم (ص) دعوت خود را در مکه آغاز کرد و با یاری پیروانش در مدینه، جامعه‌ای بنا نهاد که در آن ایمان به خدا، توجه به آخرت، عدالت، مسئولیت اجتماعی و یادگیری جایگاه مهمی پیدا کرد.

تمدن چیست؟

تمدن، زندگی جمعی انسان‌ها برای تأمین نیازهای مادی و معنوی است. عظمت یک تمدن به تلاش، تدبیر و توانایی‌هایی بستگی دارد که اعضای جامعه در اختیار دارند و برای بهبود زندگی جمعی به کار می‌گیرند.

نکته محوری: شکل‌گیری تمدن اسلامی به تغییر نگرش و تحول در زندگی فردی و اجتماعی نیاز داشت؛ تنها تغییر ظاهری جامعه کافی نبود.
۲

هشت معیار تمدن اسلامی

نقشه کلی درس در یک نگاه

معیار اول

توحید و یکتاپرستی

قرار دادن ایمان به خدای یگانه در مرکز باورها و جهت‌گیری‌های زندگی.

معیار دوم

ایمان به آخرت

نگاه فراتر از زندگی کوتاه دنیوی و توجه به مسئولیت و پیامد اعمال.

معیار سوم

حاکمیت ولایت الهی

استوار بودن نظام اجتماعی بر اطاعت خدا، پیامبر و اولی‌الامر در چارچوب آیه درس.

معیار چهارم

عدالت و قسط

مبارزه با ستم و تبعیض و فراهم کردن امکان رشد برای همه افراد جامعه.

معیار پنجم

خانواده و کرامت زن

تقویت جایگاه خانواده، حفظ کرامت انسان و گسترش محبت و رحمت در روابط.

معیار ششم

برادری و همبستگی

پیوند میان پیروان حق، مهربانی در روابط داخلی و ایستادگی در برابر ظلم و فساد.

معیار هفتم

تعادل دنیا و آخرت

تلاش برای زندگی دنیوی نیکو همراه با توجه به رستگاری اخروی.

معیار هشتم

علم و خردورزی

مبارزه با جهل و خرافه و گسترش تفکر، دانش‌آموزی و آگاهی.

روش مطالعه: نام هر معیار را با آیه یا موضوع مربوط به آن پیوند دهید. این کار پاسخ‌گویی به پرسش‌های تشریحی را آسان‌تر می‌کند.
۳

معیار اول و دوم: توحید و ایمان به آخرت

جهت‌گیری اصلی زندگی فردی و اجتماعی

معیار اول: توحید

دعوت پیامبر اکرم (ص) از آغاز با دعوت به یکتاپرستی همراه بود. در نگاه درس، توحید فقط یک باور فردی نیست؛ بلکه جهت‌گیری زندگی انسان را مشخص می‌کند و او را به بندگی خدا و پرهیز از تسلیم شدن در برابر قدرت‌های ستمگر و خواسته‌های نادرست دعوت می‌کند.

کلیدواژه امتحانی: دعوت به توحید و یکتاپرستی، نخستین معیار تمدن اسلامی است.

معیار دوم: ایمان به آخرت

پیامبر انسان‌ها را از محدود کردن نگاه خود به زندگی دنیوی فراتر برد و آنان را با زندگی اخروی و مسئولیت در برابر اعمال آشنا کرد. باور به آخرت به رفتارها معنا می‌دهد؛ زیرا انسان نتیجه اعمال خود را محدود به سود یا زیان کوتاه‌مدت نمی‌بیند.

مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
کسانی که به خدا و روز واپسین ایمان آورده و کار شایسته انجام دهند، نزد پروردگارشان پاداش دارند؛ نه ترسی بر آنان است و نه اندوهگین می‌شوند.
سوره بقره، آیه ۶۲

پاسخ «تدبر در قرآن» شماره یک

۱. دو اصل اعتقادی و دو معیار مورد اشاره در آیه کدام‌اند؟
ایمان به خداوند و ایمان به روز آخرت.
۲. این دو معیار چگونه بر شکل‌گیری تمدن اثر می‌گذارند؟
توحید، جهت‌گیری زندگی را بر بندگی خدا و ارزش‌های الهی استوار می‌کند؛ ایمان به آخرت نیز حس مسئولیت، توجه به پیامد اعمال و انگیزه انجام کارهای صالح را تقویت می‌کند. این باورها می‌توانند بر روابط اجتماعی و معیارهای رفتار جمعی اثر بگذارند.
۴

معیار سوم: حاکمیت ولایت الهی

جامعه‌ای استوار بر فرمان خدا و هدایت پیامبر

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا اطاعت کنید و از پیامبر و اولی‌الامر خود اطاعت کنید.
بخشی از سوره نساء، آیه ۵۹

مطابق توضیح کتاب، پیامبر اکرم (ص) در پی ساختن جامعه‌ای بود که به‌جای حاکمیت ستمگران و طاغوتیان، نظام اجتماعی آن بر پایه هدایت الهی و قوانین و دستورهای خداوند شکل بگیرد.

پاسخ «تدبر در قرآن» شماره دو: معیار سوم، حاکمیت ولایت الهی و استوار بودن نظام اجتماعی بر اطاعت خداوند، پیامبر و اولی‌الامر است.

نکته مفهومی

در چارچوب درس، حکومت و مدیریت جامعه باید به‌جای پیروی از تمایلات شخصی و منافع ستمگرانه، در مسیر اجرای ارزش‌ها و قوانین الهی حرکت کنند.

۵

معیار چهارم: عدالت و قسط

جامعه‌ای که حق در آن به صاحبان حق می‌رسد.

یکی از اهداف مهم پیامبر اکرم (ص)، شکل‌گیری جامعه‌ای عدالت‌محور بود؛ جامعه‌ای که در آن مظلوم بتواند حق خود را از ظالم بگیرد و فرصت رشد برای همه فراهم باشد. انحصار ثروت و نعمت‌ها در دست گروهی محدود، با این معیار سازگار نیست.

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ
به‌راستی پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنان کتاب و میزان را نازل کردیم تا مردم به عدالت برخیزند.
بخشی از سوره حدید، آیه ۲۵
پاسخ «تدبر در قرآن» شماره سه: یکی از معیارهای تمدن اسلامی، عدالت و قسط است؛ به‌گونه‌ای که حقوق مردم رعایت شود، با تبعیض و ستم مقابله گردد و امکان رشد برای افراد جامعه فراهم باشد.
در سطح فردی

رعایت حق دیگران

پرهیز از ستم، امانت‌داری و رفتار منصفانه در روابط روزمره.

در سطح اجتماعی

فرصت و عدالت

کاهش تبعیض و فراهم کردن امکان رشد و دسترسی منصفانه به فرصت‌ها.

۶

معیار پنجم: خانواده و کرامت زن

خانه؛ کانون آرامش، تربیت و رشد اخلاقی

کتاب، ارتقای جایگاه خانواده و احیای منزلت زن را از اهداف مهم پیامبر اکرم (ص) معرفی می‌کند. در روایت تاریخی درس، به شرایطی اشاره شده است که در آن زنان در برخی جوامع از حقوق و احترام کافی برخوردار نبودند. پیامبر با گفتار و رفتار خود بر کرامت انسان، ارزش دختران و نقش خانواده در رشد اخلاقی جامعه تأکید کرد.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً
و از نشانه‌های او این است که از جنس خودتان همسرانی برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید و میان شما دوستی و رحمت قرار داد.
بخشی از سوره روم، آیه ۲۱

پاسخ «تدبر در قرآن» شماره چهار

۱. این آیه به کدام معیار تمدن اسلامی اشاره دارد؟
اهمیت خانواده، ازدواج و شکل‌گیری روابط خانوادگی بر پایه آرامش، محبت و رحمت.
۲. چه نشانه‌ها و پیام‌هایی برای اهل اندیشه در آیه وجود دارد؟
آرامش در زندگی مشترک، وجود محبت و رحمت میان همسران و اهمیت روابط عاطفی سالم در خانواده از پیام‌های آیه است.
معیار اثر مورد انتظار در جامعه
کرامت زن به‌رسمیت شناختن شأن انسانی و حقوق او
جایگاه خانواده تقویت محیط تربیت، رشد فضایل و آرامش اعضای خانواده
محبت و رحمت گسترش دوستی، همدلی و مسئولیت‌پذیری در زندگی مشترک
عفاف و پاکدامنی حفظ حرمت انسان‌ها و کمک به سلامت روابط اجتماعی
۷

معیار ششم: برادری، همبستگی و مقابله با ظلم

مهربانی در روابط داخلی و ایستادگی در برابر ستم

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ
محمد فرستاده خداست و کسانی که با او هستند، در برابر کافران استوار و در میان خود مهربان‌اند.
بخشی از سوره فتح، آیه ۲۹

مطابق متن درس، پیامبر اکرم (ص) روابط اجتماعی را بر اساس برادری و پیوند میان پیروان حق سامان می‌داد. در این چارچوب، رابطه میان انسان‌ها نباید صرفاً بر منافع مادی، سلطه‌جویی یا رقابت‌های قبیله‌ای استوار باشد.

پاسخ «تدبر در قرآن» شماره پنج

۱. یکی از معیارهای تمدن اسلامی در این آیه چیست؟
برادری، همبستگی و مهربانی میان پیروان پیامبر و استواری در برابر ظلم و جبهه باطل.
۲. نمونه‌هایی از مهربانی میان پیروان پیامبر و استواری در برابر ستم را بیان کنید.
کمک به نیازمندان، همکاری در کارهای خیر، حفظ احترام، حمایت از فرد مظلوم و جلوگیری از تضییع حقوق دیگران از نمونه‌های همبستگی‌اند. ایستادگی در برابر ستم و فساد نیز در چارچوب درس، نمونه‌ای از استواری در برابر باطل است.
۳. عمل به این آیه چه آثاری در جوامع اسلامی دارد؟
می‌تواند وحدت و اعتماد اجتماعی را تقویت کند، اختلاف و دشمنی داخلی را کاهش دهد، همکاری را افزایش دهد و توان جامعه را برای مقابله با ظلم و فساد بیشتر کند.
نکته مفهومی: همبستگی اجتماعی به معنای بی‌توجهی به عدالت نیست؛ مهربانی و همکاری باید با دفاع از حق و مقابله با ظلم همراه باشد.
۸

معیار هفتم: توجه هم‌زمان به دنیا و آخرت

زندگی متعادل؛ نه دنیاگرایی افراطی و نه کنار گذاشتن مسئولیت‌های دنیوی

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
پروردگارا، در دنیا به ما نیکی عطا کن و در آخرت نیز نیکی عطا کن و ما را از عذاب آتش حفظ کن.
بخشی از سوره بقره، آیه ۲۰۱

در نگاه درس، جامعه مطلوب جامعه‌ای نیست که برای رسیدن به آخرت، زندگی دنیوی را بی‌اهمیت بداند؛ همچنین نباید چنان در لذت‌ها و منافع مادی غرق شود که هدف معنوی زندگی را فراموش کند. انسان باید از نعمت‌های جهان بهره ببرد و هم‌زمان به عبادت، اخلاق و رستگاری اخروی توجه داشته باشد.

پاسخ «تدبر در قرآن» شماره شش

۱. این آیه به کدام معیار تمدن اسلامی اشاره دارد؟
توجه هم‌زمان به سعادت دنیوی و سعادت اخروی و پرهیز از محدود کردن هدف زندگی به یکی از این دو.
۲. چرا قرآن هم به دنیا توجه دارد و هم به آخرت؟
زیرا زندگی انسان ابعاد مادی و معنوی دارد. انسان به نیازهای دنیوی و رشد اجتماعی نیازمند است و در عین حال باید مسئولیت اخلاقی و اخروی خود را نیز در نظر بگیرد.
بعد دنیوی

رشد و آبادانی

تلاش برای دانش، سلامت، رفاه مشروع، روابط سالم و بهبود زندگی اجتماعی.

بعد اخروی

بندگی و رستگاری

توجه به اخلاق، عبادت، مسئولیت اعمال و آماده شدن برای سعادت ابدی.

۹

معیار هشتم: علم، تفکر و خردورزی

عبور از جهل و خرافه به سوی آگاهی

کتاب، جامعه پیش از اسلام را با برخی باورهای جاهلی و خرافی توصیف می‌کند و نقش پیامبر را در تغییر نگرش مردم و گسترش علم و آگاهی برجسته می‌سازد. از نظر این درس، دعوت به تفکر، تعقل و دانش‌آموزی از ویژگی‌های مهم تمدن اسلامی است.

در همین چارچوب، به آغاز وحی با آیاتی درباره خواندن و آموختن و نیز تشویق پیامبر اکرم (ص) به طلب علم اشاره شده است. دانش به انسان کمک می‌کند تا پدیده‌ها را بهتر بشناسد، از خرافات فاصله بگیرد و برای مسائل زندگی راه‌حل سنجیده‌تری پیدا کند.

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ
بگو: آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند برابرند؟ تنها خردمندان متذکر می‌شوند.
سوره زمر، آیه ۹
پاسخ «تدبر در قرآن» شماره هفت: معیار دیگر تمدن اسلامی، علم‌آموزی، خردورزی و گسترش آگاهی است؛ زیرا دانش و تفکر به مبارزه با جهل و خرافه و بهبود زندگی فردی و اجتماعی کمک می‌کنند.
رفتار یا نگرش اثر مورد انتظار
علم‌آموزی افزایش آگاهی و توانایی حل مسائل
تفکر و تعقل بررسی دلیل‌ها و پرهیز از تصمیم‌های شتاب‌زده
مبارزه با خرافه فاصله گرفتن از باورهای بی‌پایه و رفتارهای زیان‌آور
توجه به دانش رشد توانمندی‌های فردی و پیشرفت زندگی اجتماعی
۱۰

جمع‌بندی هشت معیار تمدن اسلامی

جدول نهایی برای مرور سریع و پاسخ‌گویی به سؤال‌های امتحانی

شماره معیار آیه یا محور اصلی پیام برای جامعه
۱ توحید دعوت پیامبر به یکتاپرستی قرار گرفتن ایمان به خدا در مرکز جهت‌گیری زندگی
۲ ایمان به آخرت بقره، آیه ۶۲ توجه به مسئولیت و پیامد اعمال
۳ ولایت الهی نساء، آیه ۵۹ استوار بودن نظام اجتماعی بر هدایت و قوانین الهی
۴ عدالت و قسط حدید، آیه ۲۵ مبارزه با ستم و تبعیض و رعایت حقوق مردم
۵ خانواده و کرامت زن روم، آیه ۲۱ آرامش، محبت، رحمت و تقویت جایگاه خانواده
۶ برادری و همبستگی فتح، آیه ۲۹ مهربانی در روابط داخلی و ایستادگی در برابر ظلم
۷ دنیا و آخرت بقره، آیه ۲۰۱ توجه به رشد دنیوی و رستگاری اخروی
۸ علم و خردورزی زمر، آیه ۹ گسترش دانش، تفکر و مبارزه با جهل و خرافه
۱۱

پرسش‌های تشریحی و پاسخ‌های پیشنهادی

مرور فعال برای آمادگی در امتحان

۱. تمدن را تعریف کنید.
تمدن، زندگی جمعی و مدنی یک یا چند ملت برای برطرف کردن نیازهای مادی و معنوی است. عظمت تمدن به تلاش، تدبیر و توانایی‌هایی وابسته است که مردم در اختیار دارند و به کار می‌گیرند.
۲. دو معیار اعتقادی مطرح‌شده در آیه بقره ۶۲ کدام‌اند؟
ایمان به خداوند و ایمان به روز آخرت.
۳. معیار سوم تمدن اسلامی بر اساس آیه نساء ۵۹ چیست؟
حاکمیت ولایت الهی و اطاعت از خداوند، پیامبر و اولی‌الامر در چارچوب آیه.
۴. هدف عدالت‌محور پیامبر چه بود؟
ایجاد جامعه‌ای که در آن مظلوم بتواند حق خود را از ظالم بگیرد، تبعیض و انحصار ثروت کاهش یابد و امکان رشد برای همه فراهم باشد.
۵. آیه روم ۲۱ به چه معیاری اشاره دارد؟
به اهمیت خانواده و زندگی مشترک بر پایه آرامش، محبت و رحمت.
۶. معیار مورد اشاره در آیه فتح ۲۹ چیست؟
مهربانی و همبستگی میان پیروان پیامبر و استواری در برابر جبهه باطل و ستم.
۷. چرا تمدن اسلامی باید هم به دنیا و هم به آخرت توجه کند؟
چون زندگی انسان ابعاد مادی و معنوی دارد؛ انسان باید برای بهبود زندگی دنیوی تلاش کند و هم‌زمان مسئولیت اخلاقی و اخروی خود را نیز در نظر بگیرد.
۸. علم و خردورزی چه نقشی در تمدن اسلامی دارند؟
به گسترش آگاهی، حل مسائل، مبارزه با جهل و خرافه و پیشرفت زندگی فردی و اجتماعی کمک می‌کنند.
۹. مهم‌ترین پیام آیه حدید ۲۵ چیست؟
بر اساس آیه، کتاب و میزان همراه پیامبران فرستاده شدند تا مردم به قسط و عدالت برخیزند.
۱۰. آیه بقره ۲۰۱ چه نوع نگاه به زندگی را آموزش می‌دهد؟
توجه هم‌زمان به نیکی و سعادت در دنیا و آخرت و پرهیز از محدود کردن هدف زندگی به یکی از این دو.
۱۲

فعالیت پایانی: اولویت‌بندی معیارها

تمرینی برای تفکر درباره جامعه مطلوب

کتاب از شما می‌خواهد هشت معیار تمدن اسلامی را بر اساس اولویت تشخیص خود رتبه‌بندی کنید. این فعالیت یک پاسخ واحد و اجباری ندارد؛ مهم این است که انتخاب خود را با دلیل توضیح دهید.

نمونه‌ای از اولویت‌بندی قابل دفاع

  1. توحید: جهت‌گیری بنیادین باورها و ارزش‌های جامعه را مشخص می‌کند.
  2. ولایت الهی: در چارچوب درس، به سامان یافتن نظام اجتماعی بر مبنای هدایت الهی مربوط است.
  3. عدالت و قسط: رعایت حقوق و مقابله با ستم برای اعتماد و رشد اجتماعی اهمیت دارد.
  4. علم و خردورزی: آگاهی و دانش برای شناخت مسائل و پیشرفت جامعه ضروری‌اند.
  5. ایمان به آخرت: حس مسئولیت در برابر اعمال را تقویت می‌کند.
  6. خانواده و کرامت زن: بر آرامش، تربیت و پیوندهای انسانی اثر می‌گذارد.
  7. برادری و همبستگی: همکاری و اعتماد اجتماعی را تقویت می‌کند.
  8. تعادل دنیا و آخرت: به هماهنگی هدف‌های مادی و معنوی زندگی جهت می‌دهد.

این فقط یک نمونه برای شروع بحث است؛ می‌توانید معیارها را به ترتیب دیگری قرار دهید و برای هر انتخاب دلیل بیاورید.

۱۳

آزمون تعاملی درس دهم

به هشت پرسش پاسخ بدهید و سپس پاسخ‌های صحیح را مشاهده کنید.

۱. دو معیار اعتقادی مطرح‌شده در آیه بقره ۶۲ کدام‌اند؟

۲. معیار سوم تمدن اسلامی در درس چیست؟

۳. آیه حدید ۲۵ در این درس بر چه موضوعی تأکید می‌کند؟

۴. کدام عبارت با مضمون آیه روم ۲۱ هماهنگ است؟

۵. بر اساس توضیح کتاب، آیه فتح ۲۹ به کدام معیار اشاره می‌کند؟

۶. آیه بقره ۲۰۱ چه نگاهی به زندگی دارد؟

۷. کدام مورد از معیارهای تمدن اسلامی در بخش پایانی درس است؟

۸. پیام کلی آیه «هل یستوی الذین یعلمون...» چیست؟

۱۴

برنامه پیشنهادی برای تسلط بر درس

به‌جای حفظ پراکنده، معیارها را به آیات و پیام‌هایشان پیوند دهید.

  1. مرحله اول ـ حفظ ساختار: هشت معیار تمدن اسلامی را به ترتیب مرور کنید.
  2. مرحله دوم ـ آیات: آیات بقره ۶۲، نساء ۵۹، حدید ۲۵، روم ۲۱، فتح ۲۹، بقره ۲۰۱ و زمر ۹ را با پیام اصلی‌شان تمرین کنید.
  3. مرحله سوم ـ بازیابی: بدون نگاه کردن به درس، نام معیارهای چهارم تا هشتم و دلیل اهمیت آنها را بنویسید.
  4. مرحله چهارم ـ پاسخ تشریحی: پرسش‌های تدبر را با زبان خودتان پاسخ دهید و با پاسخ‌های پیشنهادی مقایسه کنید.
  5. مرحله پنجم ـ مرور نهایی: جدول هشت معیار را یک روز بعد دوباره از حافظه بازنویسی کنید.
✦ تمدن استوار، از باورهای استوار و عمل مسئولانه ساخته می‌شود.

شناخت معیارها، نخستین گام است؛ مشارکت آگاهانه و تلاش برای تحقق عدالت، علم، خانواده و همبستگی، مسیر تبدیل ارزش‌ها به زندگی اجتماعی است.