اخبار دماوند – طرح شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطراری جایگاه‌های سوخت وارد مرحله اجرایی شده است؛ در جایگاه‌های مشمول این طرح، رانندگان برای استفاده از کارت آزاد جایگاه باید ابتدا کارت بانکی خود را در دستگاه کارت‌خوان وارد کنند و پس از احراز هویت و دریافت رمز یک‌بارمصرف، فرآیند سوخت‌گیری را با کارت اضطراری جایگاه انجام دهند.
به گزارش چراغ شرق، روش استفاده از کارت‌های آزاد یا اضطراری جایگاه‌های سوخت در جایگاه‌های مشمول طرح جدید تغییر کرده است. شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اعلام کرده اجرای آزمایشی طرح «شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار جایگاه‌ها» در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران آغاز شده است. هدف اعلام‌شده برای این طرح، تسهیل فرآیند سوخت‌گیری، کاهش تصدی‌گری جایگاه‌داران، افزایش شفافیت اطلاعات مصرف‌کنندگان و فراهم شدن امکان مدیریت دقیق‌تر مصرف سوخت است.
در روش جدید، کارت اضطراری جایگاه همچنان وجود دارد، اما دسترسی به آن دیگر مانند گذشته صرفاً با در اختیار داشتن کارت جایگاه و رمز ثابت انجام نمی‌شود. متقاضی ابتدا باید از طریق دستگاه کارت‌خوان مستقر در جایگاه، احراز هویت شود و پس از دریافت رمز اختصاصی، کارت اضطراری جایگاه را برای سوخت‌گیری مورد استفاده قرار دهد.
کارت بانکی؛ مرحله نخست استفاده از کارت اضطراری
بر اساس فرآیند اعلام‌شده، راننده‌ای که به هر دلیل قصد استفاده از کارت اضطراری جایگاه را دارد، ابتدا کارت بانکی شخصی خود را در دستگاه POS قرار می‌دهد.
پس از این مرحله، فرآیند احراز هویت انجام می‌شود. طبق توضیحات منتشرشده از سوی مدیر سامانه هوشمند سوخت، در این فرآیند اطلاعات دارنده کارت بانکی از طریق سامانه مربوطه استعلام می‌شود تا مشخص شود چه فردی از کارت اضطراری جایگاه استفاده کرده است. این فرآیند، مبنای شناسه‌دار شدن تراکنش سوخت‌گیری است.
در برخی گزارش‌ها همچنین اعلام شده است که در فرآیند فعلی، بابت استعلام بانکی هزار تومان کارمزد دریافت می‌شود و اطلاعات مربوط به رمز کارت آزاد در رسید تراکنش درج می‌شود. این جزئیات ممکن است در ادامه اجرای آزمایشی یا با توجه به تجهیزات جایگاه‌ها تغییر کند و بنابراین رانندگان باید پیام دستگاه و رسید صادرشده را ملاک قرار دهند.
مرحله دوم؛ انتخاب میزان سوخت
پس از قرار دادن کارت بانکی در دستگاه، متقاضی باید میزان دقیق سوخت مورد نیاز را مشخص کند.
برای نمونه، اگر راننده به ۱۰ لیتر بنزین نیاز داشته باشد، میزان مورد نظر در فرآیند مربوط ثبت و به متصدی جایگاه اعلام می‌شود. پس از انجام این مرحله و وارد کردن رمز کارت بانکی، یک رمز چهاررقمی برای استفاده از کارت اضطراری جایگاه تولید می‌شود.
این رمز در واقع نقش مجوز یک‌بارمصرف برای دسترسی به کارت اضطراری را دارد و با روش قدیمی که استفاده از یک رمز ثابت برای کارت آزاد جایگاه امکان‌پذیر بود، تفاوت دارد.
مرحله سوم؛ کارت اضطراری جایگاه وارد دستگاه می‌شود
پس از دریافت رمز چهاررقمی، کارت اضطراری جایگاه وارد دستگاه مربوط به سامانه سوخت می‌شود و رمز تولیدشده در مرحله قبل روی دستگاه وارد خواهد شد.
پس از تأیید رمز، امکان سوخت‌گیری فراهم می‌شود و راننده می‌تواند فرآیند سوخت‌گیری را انجام دهد. طبق توضیح منتشرشده درباره روش جدید، هدف این تغییر آن است که استفاده از کارت اضطراری همچنان برای شهروندان امکان‌پذیر باشد، اما تراکنش انجام‌شده دیگر بدون مشخص بودن مصرف‌کننده باقی نماند.
فرآیند جدید به زبان ساده
کارت بانکی شخصی → احراز هویت → انتخاب لیتراژ → وارد کردن رمز کارت بانکی → دریافت رمز چهاررقمی → وارد کردن کارت اضطراری جایگاه → ورود رمز چهاررقمی → سوخت‌گیری
این زنجیره، تفاوت اصلی روش جدید با فرآیند قدیمی استفاده از کارت آزاد جایگاه است.
رمز ثابت ۱۱۱۱ چه شد؟
یکی از تغییراتی که توجه رانندگان را جلب کرده، پایان استفاده از رمز ثابت ۱۱۱۱ در جایگاه‌های مشمول طرح است.
گزارش‌های منتشرشده در ابتدای اجرای این مرحله نشان می‌دهد در جایگاه‌هایی که طرح شناسه‌دار شدن فعال شده، راننده دیگر نمی‌تواند مانند گذشته با وارد کردن رمز ثابت ۱۱۱۱ به کارت آزاد جایگاه دسترسی پیدا کند و باید فرآیند احراز هویت و دریافت رمز یک‌بارمصرف را طی کند.
بنابراین، چنانچه راننده وارد جایگاهی شود که هنوز این طرح در آن فعال نشده باشد، ممکن است فرآیند متفاوتی مشاهده کند. اجرای طرح در حال حاضر سراسری نشده و مرحله آزمایشی آن در جایگاه‌های منتخب تهران در جریان است.
چرا کارت‌های اضطراری جایگاه شناسه‌دار می‌شوند؟
موضوع شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطراری تنها به تغییر شیوه وارد کردن رمز محدود نمی‌شود. هدف اصلی، ایجاد امکان ثبت و ردیابی تراکنش سوخت‌گیری است.
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده این طرح برای افزایش شفافیت در داده‌های هویتی و مکانی، مدیریت تخصیص و برداشت سوخت، کاهش تصدی‌گری اپراتور جایگاه و فراهم کردن زمینه مدیریت بهینه مصرف سوخت اجرا شده است.
محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، پیش‌تر درباره این طرح توضیح داده بود که پس از شناسه‌دار شدن کارت آزاد جایگاه، فرد مراجعه‌کننده ابتدا احراز هویت می‌شود و سپس بر اساس سیاست‌های مربوط به مصرف، امکان استفاده از کارت اضطراری برای او فراهم خواهد شد.
به این ترتیب، استفاده از کارت اضطراری می‌تواند به نام مصرف‌کننده ثبت شود و اطلاعات مربوط به سوخت‌گیری به شکل دقیق‌تری در سامانه تجمیع شود.
هدف دیگر؛ کنترل مصرف و جلوگیری از انحراف سوخت
یکی دیگر از اهداف اعلام‌شده، جلوگیری از استفاده‌های خارج از ضابطه از کارت‌های اضطراری، به‌خصوص در نقاطی است که مدیریت مصرف سوخت با حساسیت بیشتری دنبال می‌شود.
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، پیش‌تر گفته بود سهم سوخت‌گیری با کارت‌های اضطراری پس از اجرای سیاست افزایش استفاده از کارت شخصی کاهش پیدا کرده، اما همچنان بخش قابل توجهی از سوخت کشور از طریق کارت‌های جایگاه عرضه می‌شود. او همچنین از برنامه شناسه‌دار شدن تراکنش‌های کارت اضطراری برای مشخص شدن مصرف‌کننده و خودروی مرتبط با تراکنش خبر داده بود.
مدیر سامانه هوشمند سوخت نیز درباره ظرفیت کارت‌های اضطراری اعلام کرده است که هر کارت جایگاه امکان انجام بیش از ۲۵۵ تراکنش در روز را ندارد. این موضوع یکی از محدودیت‌های فنی موجود در کارت‌های اضطراری است که در طراحی سازوکار جدید نیز مورد توجه قرار گرفته است.
آیا کارت سوخت شخصی حذف شده است؟
خیر.
شناسه‌دار شدن کارت اضطراری جایگاه به معنای حذف کارت سوخت شخصی نیست. اتفاقاً سیاست اعلام‌شده از سوی شرکت ملی پخش، افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و محدودتر شدن استفاده از کارت جایگاه به شرایط مورد نیاز است.
در ماه‌های گذشته نیز مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده بود پس از اجرای سیاست‌های مربوط به استفاده بیشتر از کارت شخصی، سهم سوخت‌گیری با کارت اضطراری کاهش یافته است.
بنابراین کارت اضطراری همچنان به‌عنوان یک راهکار برای مواقعی که فرد امکان استفاده از کارت شخصی را ندارد یا سهمیه کارت شخصی او به پایان رسیده، در شبکه جایگاه‌ها وجود خواهد داشت؛ اما شکل استفاده و نحوه ثبت تراکنش آن در حال تغییر است.
آیا این روش از همین امروز در همه جایگاه‌ها اجرا می‌شود؟
هنوز نه.
بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده، اجرای این طرح در ۵۴ جایگاه منتخب تهران به صورت آزمایشی آغاز شده است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت گفته است پس از اجرای آزمایشی، برنامه برای گسترش این طرح به سایر جایگاه‌ها وجود دارد و در گزارش‌های اخیر، زمان‌بندی تا سه ماه آینده برای اجرای سراسری مطرح شده است.
بنابراین ممکن است یک راننده در یک جایگاه با روش جدید مواجه شود اما در جایگاه دیگری همچنان سازوکار قبلی را ببیند.
رانندگان هنگام مراجعه به جایگاه چه چیزی همراه داشته باشند؟
مهم‌ترین نکته برای افرادی که احتمال می‌دهند نیاز به استفاده از کارت اضطراری داشته باشند این است که کارت بانکی شخصی خود را همراه داشته باشند.
در جایگاه‌های مشمول طرح، صرف درخواست کارت آزاد از متصدی جایگاه کافی نیست و فرآیند جدید از دستگاه POS شروع می‌شود. همچنین باید توجه داشت که کارت بانکی در این فرآیند فقط نقش یک ابزار برای احراز هویت و شروع عملیات را ندارد، بلکه برای ایجاد ارتباط میان مصرف‌کننده و تراکنش سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نکته مهم درباره مرحله آزمایشی
از آنجا که طرح هنوز در مرحله گسترش قرار دارد، ممکن است در برخی جایگاه‌ها یا برای برخی کارت‌های بانکی، فرآیند احراز هویت با مشکل مواجه شود. بنابراین در صورت مشاهده خطا، راننده باید دستور نمایش‌داده‌شده روی دستگاه یا راهنمای جایگاه را دنبال کند و از وارد کردن مکرر اطلاعات یا رمزهای نامرتبط خودداری کند.
همچنین رمز کارت بانکی خود را به متصدی جایگاه اعلام نکنید؛ رمز بانکی باید تنها توسط صاحب کارت و در محل تعیین‌شده روی دستگاه وارد شود.
جمع‌بندی
طرح جدید کارت اضطراری سوخت، در عمل دو تغییر مهم ایجاد می‌کند: نخست اینکه استفاده از کارت آزاد جایگاه به یک فرآیند احراز هویت از طریق کارت بانکی متصل می‌شود و دوم اینکه تراکنش سوخت‌گیری با کارت اضطراری قابلیت ثبت و شناسه‌دار شدن پیدا می‌کند.
در جایگاه‌های مشمول طرح، مسیر کلی کار به این شکل است: راننده کارت بانکی خود را در POS قرار می‌دهد، فرآیند احراز هویت انجام می‌شود، میزان سوخت مورد نیاز مشخص می‌شود، رمز کارت بانکی وارد می‌شود، یک رمز چهاررقمی برای کارت اضطراری صادر می‌شود و سپس با ورود کارت اضطراری جایگاه و وارد کردن رمز مربوط، سوخت‌گیری انجام می‌گیرد.
