اخبار دماوند - گزارشهای منتشرشده در روزهای اخیر از افزایش تحرکات نفتکشهای ایرانی در جزیره خارک و احتمال آغاز تلاش تهران برای ازسرگیری صادرات نفت از مسیر دریایی حکایت دارد؛ تحرکاتی که در صورت عملیاتی شدن میتواند به یکی از مهمترین آزمونهای رویارویی ایران و آمریکا در خلیج فارس تبدیل شود.
در همین حال، برخی گزارشهای رسانهای داخلی از آغاز حرکت تعدادی از نفتکشهای مستقر در خارک به سمت شرق و مقصد چین خبر دادهاند؛ با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، تعداد دقیق نفتکشهای خارجشده از خارک و عبور آنها از محدوده محاصره آمریکا بهصورت رسمی تأیید نشده است.
بیش از ۱۴ نفتکش در خارک آماده حرکت
روزنامه جامجم در گزارشی که امروز شنبه ۳۰ آبان منتشر کرده، به نقل از مجموعهای از منابع داخلی و خارجی نوشته است که بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در پایانه خارک برای احتمال حرکت به سمت دریای عمان و مقصد صادراتی چین آماده شدهاند.
بر اساس این گزارش، خدمه نفتکشها تعیین شده و پرچم ایران بر فراز شماری از آنها به اهتزاز درآمده است. گزارشهای ماهوارهای و دادههای ردیابی کشتیها نیز از حضور این نفتکشها در محدوده خارک حکایت دارد.
جامجم در عین حال تأکید کرده است که حرکت قطعی کاروان و عبور موفق یک نفتکش حامل نفت خام از محاصره هنوز تأیید نشده است.
گزارشهایی درباره حرکت نفتکشها به سمت چین
همزمان با انتشار گزارشهای مربوط به آمادهسازی نفتکشها، رسانههای داخلی از احتمال آغاز مرحله عملیاتی این طرح خبر دادهاند.
برخی گزارشها از حرکت چند نفتکش ایرانی مستقر در خارک به سمت شرق و مقصد چین سخن گفتهاند. با این حال، گزارشهای منتشرشده در داخل کشور درباره تعداد شناورها یکسان نیست و برخی منابع از سه نفتکش سخن گفتهاند؛ در حالی که در فضای غیررسمی و گزارشهای اولیه، اعداد دیگری از جمله دو نفتکش نیز مطرح شده است.
تا این لحظه، منبع رسمی مستقلی که بتواند تعداد دقیق شناورها و خروج قطعی آنها از خارک را تأیید کند، منتشر نشده است.
به همین دلیل، نمیتوان با قطعیت نوشت که «دو نفتکش از خارک حرکت کردند»؛ اما مجموعه گزارشها نشان میدهد موضوع از مرحله یک ایده رسانهای فراتر رفته و آمادهسازی واقعی نفتکشها در خارک در حال پیگیری است.
تسنیم: خبر هنوز غیررسمی است
خبرگزاری تسنیم نیز امروز در گزارشی با عنوان «محاصره راهحل دیپلماتیک ندارد» تأکید کرده است که خبر مربوط به بارگیری و انتظار یک کاروان نفتکش ایرانی در خارک، خبری غیررسمی است.
تسنیم به نقل از دادههای ماهوارهای و رهگیری کشتیها نوشته است که بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در نزدیکی جزیره خارک مستقر هستند و بیشتر آنها سامانه ردیابی خود را خاموش کردهاند.
بر اساس همین گزارش، نفتکشها در حال سوختگیری و بارگیری هستند و احتمال دارد برای مأموریتی جدید آماده شوند؛ مأموریتی که در صورت اجرا میتواند شامل حرکت کاروانی به سمت مقصد صادراتی چین باشد.
انتقال نفت میان دو نفتکش در جنوب خارک
همزمان با تحرکات خارک، یک عملیات واقعی انتقال نفت از کشتی به کشتی نیز گزارش شده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، یک نفتکش سوئزمکس تحریمشده به نام OLYM حدود ۲۰۰ هزار بشکه نفت خام ایران را به نفتکش دیگری به نام HAO FAN منتقل کرده است.
این عملیات در نزدیکی خارک انجام شده و سامانه شناسایی خودکار کشتیها یا AIS در جریان عملیات خاموش بوده است.
تسنیم با استناد به دادههای شرکتهای ردیابی کشتیها نوشته است که این انتقال نخستین مورد رصدشده از زمان اعمال مجدد محاصره بنادر ایران توسط آمریکا در اواسط ژوئیه بوده است.
البته این عملیات با حرکت نفتکشها از خارک تفاوت دارد؛ در اینجا موضوع انتقال محموله میان دو شناور است، نه خروج یک نفتکش از منطقه.
موضع عراقچی درباره صادرات نفت
در همین شرایط، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان، روز جمعه در واکنش به اخبار مربوط به بارگیری نفتکشهای ایرانی برای صادرات، اعلام کرد:
«هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.»
این موضع که در گزارش جامجم نیز بازتاب یافته، اهمیت سیاسی تحرکات اخیر را افزایش داده است؛ زیرا نشان میدهد موضوع ازسرگیری صادرات نفت در سطح رسمی نیز مطرح است.
چرا خارک اهمیت دارد؟
جزیره خارک مهمترین پایانه صادرات نفت خام ایران است و بخش عمده صادرات نفت کشور از این پایانه انجام میشود.
به همین دلیل، هرگونه تلاش برای فعالکردن مجدد بارگیری نفتکشها در خارک، در شرایط فعلی صرفاً یک عملیات عادی کشتیرانی نیست و میتواند مستقیماً با مسئله محاصره دریایی آمریکا مرتبط باشد.
تسنیم نیز در گزارش امروز خود خارک را پایانه اصلی صادرات نفت ایران معرفی کرده و از آمادهسازی نفتکشها در این منطقه خبر داده است.
سه سناریوی احتمالی
با توجه به مجموعه اطلاعات موجود، دستکم سه سناریو درباره تحرکات نفتکشهای ایرانی قابل طرح است.
۱. حرکت کاروانی به سمت دریای عمان
در این سناریو، ایران نفتکشهای آمادهشده در خارک را بهصورت گروهی به سمت دریای عمان و سپس مقصد صادراتی در شرق اعزام میکند.
جامجم این سناریو را یکی از احتمالات اصلی مطرحشده در گزارشهای دو روز اخیر دانسته است.
در صورت تحقق این سناریو، واکنش آمریکا به عبور نفتکشها میتواند تعیینکننده باشد.
۲. صادرات تدریجی و استفاده از انتقال کشتیبهکشتی
سناریوی دوم، ادامه استفاده از روشهای غیرمستقیم برای انتقال نفت است.
عملیات انتقال حدود ۲۰۰ هزار بشکه نفت میان دو نفتکش در جنوب خارک نشان میدهد چنین روشی دستکم در یک مورد بهصورت واقعی انجام شده است.
در این روش، ایران میتواند بدون اعزام یک کاروان بزرگ و آشکار، بخشی از محمولههای نفتی خود را به شناورهای دیگر منتقل کند.
۳. حرکت مرحلهای و آزمایش واکنش آمریکا
احتمال دیگر این است که کشورمان بهجای اعزام همزمان تعداد زیادی نفتکش، ابتدا تعداد محدودی شناور را حرکت دهد و واکنش آمریکا را ارزیابی کند.
در چنین شرایطی، حتی حرکت دو یا سه نفتکش نیز میتواند اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا مسئله اصلی فقط مقدار نفت حملشده نیست، بلکه آزمودن عملیاتی بودن محاصره دریایی آمریکا است.
اگر نفتکشها حرکت کنند چه اتفاقی میافتد؟
مهمترین بخش ماجرا از لحظهای آغاز میشود که نفتکشهای ایرانی از محدوده خارک خارج شده و به سمت مسیرهای بینالمللی حرکت کنند.
در آن صورت آمریکا با یک انتخاب دشوار روبهرو خواهد شد: اجازه عبور نفتکشها را بدهد یا برای متوقف کردن آنها اقدام کند.
هرگونه برخورد مستقیم با نفتکشهای ایرانی میتواند سطح تنش را بهشدت افزایش دهد؛ بهخصوص اگر ایران حرکت نفتکشها را بخشی از حق خود برای صادرات نفت بداند و آمریکا آن را نقض محاصره تلقی کند.
تسنیم نیز در گزارش خود، موضوع احتمال اسکورت نظامی نفتکشها و افزایش هزینه مقابله با صادرات ایران را بهعنوان بخشی از سناریوهای مطرحشده مورد توجه قرار داده است.
جمعبندی؛ آمادهسازی تأییدشدهتر از حرکت است
آنچه در حال حاضر میتوان با اطمینان بیشتری درباره آن سخن گفت، حضور و آمادهسازی بیش از ۱۴ نفتکش در محدوده خارک، گزارش بارگیری و سوختگیری آنها و انجام یک عملیات انتقال نفت میان دو نفتکش در جنوب خارک است.
در کنار این موارد، گزارشهایی از حرکت چند نفتکش به سمت شرق و چین منتشر شده است، اما درباره تعداد دقیق شناورها و عبور آنها از محدوده محاصره آمریکا هنوز تأیید رسمی و مستقلی وجود ندارد.
بنابراین، ادعای «حرکت دو نفتکش از خارک» را نمیتوان در این مرحله بهعنوان یک واقعیت قطعی منتشر کرد؛ اما مجموعه شواهد موجود نشان میدهد که ایران در حال آمادهسازی گزینهای عملی برای ازسرگیری صادرات نفت و آزمودن محاصره دریایی آمریکا است.
در صورت آغاز حرکت واقعی نفتکشها، موضوع دیگر صرفاً یک خبر اقتصادی یا کشتیرانی نخواهد بود؛ بلکه میتواند به آزمونی مستقیم برای محاسبات تهران و واشنگتن در خلیج فارس تبدیل شود.




