اخبار دماوند - اخبار دماوند – تأکید بر آموزش روزانه ۱۰ دقیقهای در مدارس، اجرای مانور قطع برق و تفکیک پدافند غیرعامل از مدیریت بحران؛ برنامههایی که در صورت اجرای هدفمند میتوانند آمادگی دانشآموزان، خانوادهها و دستگاههای اجرایی شهرستان دماوند را در برابر اختلالات احتمالی افزایش دهند.
چراغ شرق | گزارش ویژه
پدافند غیرعامل زمانی میتواند در زندگی روزمره مردم اثرگذار باشد که از چارچوب همایشها و دستورالعملها فراتر برود و به بخشی از رفتارهای فردی، آموزشهای مدرسهای و برنامهریزی دستگاههای اجرایی تبدیل شود. آشنایی دانشآموزان با اصول ایمنی، شناخت راههای کاهش آسیبپذیری و تمرین واکنش صحیح هنگام قطع برق، از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش آمادگی عمومی در برابر شرایط پیشبینینشده کمک کند.
در همین راستا، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرماندار دماوند در همایش پدافند غیرعامل شهرستان، بر ضرورت تفکیک مفاهیم پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، نهادینهسازی این فرهنگ در مدارس و اجرای برنامههای آموزشی و مانور قطع برق تأکید کرد.
آرمودیانمقدم با اشاره به تأکیدات فرماندار دماوند بر ارتقای آمادگی عمومی، مجموعهای از اولویتهای آموزشی و اجرایی را مطرح کرد که محور اصلی آنها پیشگیری، کاهش آسیبپذیری و افزایش توان مواجهه با شرایط اضطراری است.
بر اساس اظهارات مطرحشده در این همایش، قرار است آموزشهای مرتبط با پدافند غیرعامل در تمامی مدارس و کلاسهای درس شهرستان، روزانه به مدت ۱۰ دقیقه و متناسب با سه مقطع ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم ارائه شود. همچنین اجرای مانور قطع برق از جمله برنامههای پیشبینیشده در هفته پدافند غیرعامل در دماوند عنوان شده است.
اهمیت این برنامهها در آن است که آمادگی در برابر بحران، صرفاً با اطلاعرسانی در زمان وقوع حادثه به دست نمیآید؛ بلکه به آموزش مستمر، شناخت خطرات، برنامهریزی قبلی و تمرین رفتارهای درست نیاز دارد.
پدافند غیرعامل چیست و چه تفاوتی با مدیریت بحران دارد؟
یکی از نکات مورد تأکید معاون فرماندار دماوند، ضرورت تفکیک مفاهیم پدافند غیرعامل و مدیریت بحران بود؛ دو حوزهای که با وجود ارتباط نزدیک، از نظر مأموریت و زمان مداخله یکسان نیستند.
پدافند غیرعامل به مجموعه اقداماتی گفته میشود که بدون استفاده از سلاح، با هدف کاهش آسیبپذیری افراد، ساختمانها، زیرساختها و خدمات ضروری انجام میگیرد. شناسایی نقاط ضعف، ایمنسازی تأسیسات، پیشبینی راههای جایگزین برای ارائه خدمات و آموزش عمومی، از جمله اقداماتی هستند که میتوانند در این چارچوب قرار بگیرند.
در مقابل، مدیریت بحران مجموعه اقداماتی را در بر میگیرد که برای آمادگی، پاسخ به حادثه، هماهنگی نیروهای مسئول، کنترل پیامدها و بازگرداندن شرایط به وضعیت عادی انجام میشود.
برای مثال، پیشبینی روشنایی اضطراری، آموزش دانشآموزان درباره رفتار صحیح هنگام قطع برق و اطمینان از ایمن بودن مسیرهای خروج، اقداماتی پیشگیرانه و مرتبط با کاهش آسیبپذیری هستند. اما اگر قطعی برق در یک مدرسه رخ دهد و مسئولان ناچار شوند دانشآموزان را هدایت کنند، وضعیت را ارزیابی کنند و برای ادامه فعالیت یا تخلیه ایمن تصمیم بگیرند، اقدامات انجامشده وارد حوزه پاسخ و مدیریت وضعیت اضطراری نیز میشود.
بنابراین، این دو حوزه رقیب یکدیگر نیستند؛ بلکه مکمل هماند. پدافند غیرعامل میکوشد احتمال آسیب و میزان خسارت را کاهش دهد و مدیریت بحران برای مواجهه مؤثر با شرایط اضطراری و کنترل پیامدهای آن برنامهریزی میکند.
چرا آموزش پدافند غیرعامل باید از مدارس آغاز شود؟
مدرسه یکی از مهمترین محیطها برای آموزش رفتارهای ایمن است؛ زیرا دانشآموزان میتوانند آموختههای خود را به خانه منتقل کنند و در کنار خانواده، به گسترش آگاهی عمومی کمک کنند.
با این حال، آموزش پدافند غیرعامل در مدارس نباید صرفاً به بیان تعاریف، قرائت دستورالعملها یا ارائه مطالب نظری محدود شود. هدف اصلی باید آن باشد که دانشآموز بداند در یک موقعیت واقعی چه کاری انجام دهد، از چه رفتاری خودداری کند و چگونه بدون ایجاد خطر برای خود و دیگران، دستورهای مسئولان را اجرا کند.
تعیین روزانه ۱۰ دقیقه برای این آموزشها، در صورت برنامهریزی مناسب، میتواند فرصت مناسبی برای تکرار نکات کلیدی و تبدیل آنها به عادتهای ایمن فراهم کند. متناسبسازی محتوا با سن دانشآموزان نیز اهمیت زیادی دارد.
در دوره ابتدایی؛ آموزش ساده و قابل فهم
برای دانشآموزان ابتدایی، آموزش باید کوتاه، روشن و مبتنی بر موقعیتهای قابل درک باشد. شناخت صدای هشدار، آشنایی با مسئولان مدرسه، حفظ آرامش، حرکت نکردن به سمت تجهیزات برقی و پرهیز از دویدن در راهروها، از جمله موضوعات مناسب برای این گروه سنی است.
کودک باید بداند هنگام قطع برق در کلاس، راهرو یا حیاط مدرسه، نباید برای پیدا کردن دوستانش به نقاط دیگر بدود یا بدون اجازه معلم از محل تعیینشده خارج شود.
همچنین لازم است به دانشآموزان آموزش داده شود که در صورت مشاهده سیم آسیبدیده، جرقه، بوی سوختگی یا تجهیزات برقی مشکوک، به آنها نزدیک نشوند و موضوع را فوراً به معلم یا یکی دیگر از مسئولان مدرسه اطلاع دهند.
در متوسطه اول؛ شناخت خطر و تمرین تصمیمگیری
در این مقطع میتوان آموزشها را از معرفی خطرات به سمت شناخت علت و پیامد آنها گسترش داد. دانشآموزان باید بدانند قطع برق ممکن است علاوه بر خاموشی چراغها، عملکرد آسانسورها، پمپهای آب، تجهیزات ارتباطی یا برخی سامانههای ایمنی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در این مرحله، آموزش نحوه اطلاعرسانی صحیح، پرهیز از انتشار شایعات، رعایت نظم هنگام جابهجایی و شناخت مسیرهای خروج ایمن اهمیت دارد.
همچنین میتوان با طرح موقعیتهای فرضی، از دانشآموزان خواست راهحل مناسب را انتخاب کنند؛ برای مثال، اگر هنگام خروج از کلاس برق قطع شد، کدام مسیر ایمن است و چرا نباید برای رسیدن سریعتر به خروجی، دیگران را هل داد؟
در متوسطه دوم؛ مسئولیتپذیری و شناخت زیرساختها
در دوره متوسطه دوم، آموزشها میتواند موضوعاتی مانند وابستگی خدمات شهری به برق، اهمیت حفاظت از زیرساختهای حیاتی، نقش ارتباطات اضطراری و مسئولیت شهروندان در کاهش خطر را نیز در بر بگیرد.
دانشآموزان باید با این اصل آشنا شوند که آمادگی به معنای ترس از حادثه نیست؛ بلکه به معنای شناخت خطر، پیشبینی راهحل و انتخاب رفتار درست در شرایط دشوار است.
در این مقطع، بررسی نمونههای فرضی از اختلال در خدمات عمومی و گفتوگو درباره راههای کاهش پیامدهای آن نیز میتواند به درک بهتر مفهوم تابآوری کمک کند.
مانور قطع برق؛ تمرین برای یک موقعیت واقعی
اجرای مانور قطع برق از برنامههای پیشبینیشده هفته پدافند غیرعامل در شهرستان دماوند اعلام شده است. اهمیت چنین مانوری به این موضوع بازمیگردد که قطع برق، حتی اگر موقتی باشد، میتواند نظم فعالیت مدارس، ساختمانهای اداری و برخی خدمات عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
البته مانور زمانی ارزش عملیاتی پیدا میکند که صرفاً به خاموش کردن چراغها و اعلام پایان تمرین محدود نشود. هدف باید بررسی میزان آمادگی، شناسایی نقاط ضعف و اصلاح روشهای اجرایی باشد.
در یک مانور آموزشی مناسب، پیش از هر چیز باید محدوده اجرا، مسئولیت عوامل، روش اعلام شروع تمرین، شیوه ارتباط میان مسئولان و شرایط توقف اضطراری مشخص شود. شرکتکنندگان نیز باید بدانند که مانور با یک حادثه واقعی تفاوت دارد و دستورهای مسئولان را در هر دو وضعیت جدی بگیرند.
در مدارس، تمرین میتواند بر حفظ آرامش دانشآموزان، هدایت منظم آنها، بررسی ایمنی مسیرهای تردد و اطمینان از حضور همه افراد در محل تعیینشده تمرکز داشته باشد. اگر خروج از ساختمان بخشی از سناریو باشد، مسیرها و محل تجمع باید از قبل مشخص و برای دانشآموزان قابل فهم باشد.
نکته مهم آن است که قطع برق بهتنهایی به معنای لزوم تخلیه فوری هر ساختمان نیست. تصمیم به تخلیه باید با توجه به شرایط واقعی، دستورالعمل ایمنی محل و تصمیم مسئولان مربوط اتخاذ شود. در برخی موقعیتها، ماندن در محل امن و انتظار برای دریافت دستورهای بعدی میتواند ایمنتر از حرکت عجولانه باشد.
پس از پایان مانور نیز باید نقاط قوت و ضعف ثبت شود؛ از جمله اینکه آیا پیامها بهموقع منتقل شدند، مسیرهای تردد مناسب بودند، مسئولیتها روشن بود و آیا کسی در جریان تمرین با خطر یا سردرگمی مواجه شد.
یادآوری مهم: در اظهارات منتشرشده از همایش، اجرای مانور قطع برق بهعنوان یکی از برنامههای پیشبینیشده اعلام شده است؛ جزئیات زمان، محل، دامنه اجرا و سناریوی نهایی آن در اطلاعات موجود مشخص نشده است.
توصیههای ایمنی به دانشآموزان هنگام قطع برق
آموزشهای مدرسهای زمانی اثرگذارتر میشوند که دانشآموزان بتوانند آنها را در عمل به کار بگیرند. رعایت نکات زیر میتواند به کاهش خطر در زمان قطع برق کمک کند:
۱. آرامش خود را حفظ کنید. خاموش شدن چراغها بهتنهایی به معنای وقوع حادثه خطرناک نیست. از دویدن، فریاد زدن و ایجاد ازدحام خودداری کنید.
۲. دستورهای معلم و مسئولان مدرسه را دنبال کنید. از جابهجایی خودسرانه میان کلاسها یا خروج بدون اجازه از ساختمان بپرهیزید.
۳. از دویدن در راهروها و پلهها خودداری کنید. در تاریکی، احتمال برخورد با دیگران، افتادن و آسیبدیدگی بیشتر میشود.
۴. به آسانسور وارد نشوید. در صورت قطع برق، آسانسور ممکن است متوقف شود. اگر از قبل داخل آسانسور هستید، از دستکاری تجهیزات خودداری کنید و از سامانه ارتباطی یا روش اضطراری پیشبینیشده برای درخواست کمک استفاده کنید.
۵. به سیمها و تجهیزات برقی دست نزنید. سیم آسیبدیده، پریز، تابلو برق و تجهیزات مشکوک را لمس نکنید؛ حتی اگر به نظر برسد برق قطع شده است.
۶. از روشن کردن آتش برای تأمین روشنایی خودداری کنید. استفاده از شمع، کبریت یا وسایل شعلهدار در محیطهای آموزشی و راهروها میتواند خطر آتشسوزی ایجاد کند.
۷. اگر فردی به کمک نیاز دارد، موضوع را اطلاع دهید. برای کمک به دیگران اقدام کنید، اما بدون آموزش و تجهیزات لازم وارد موقعیت خطرناک نشوید.
۸. پس از بازگشت برق نیز احتیاط کنید. تا زمانی که مسئولان ایمنی وضعیت تجهیزات و روشنایی را بررسی نکردهاند، به تابلوها، کابلها و وسایل برقی دست نزنید.
خانوادهها در آمادگی دانشآموزان چه نقشی دارند؟
مسئولیت آموزش ایمنی فقط بر عهده مدرسه نیست. خانوادهها نیز میتوانند با چند اقدام ساده، آمادگی فرزندان خود را در برابر قطع برق و اختلالات احتمالی افزایش دهند.
نخست آنکه بهتر است اعضای خانواده درباره یک برنامه ارتباطی ساده توافق کنند؛ برای مثال، در صورت قطع برق یا اختلال در رفتوآمد، هر فرد بداند برای دریافت اطلاعات معتبر به چه کسی مراجعه کند و چگونه با سایر اعضای خانواده تماس بگیرد.
دوم، خانوادهها باید به فرزندان خود بیاموزند که هنگام بروز اختلال، به پیامهای تأییدنشده در شبکههای اجتماعی اعتماد نکنند و از بازنشر شایعات درباره علت حادثه یا زمان بازگشت خدمات خودداری کنند.
سوم، نگهداری چراغقوه سالم، باتری مناسب و شمارههای ضروری در دسترس میتواند مفید باشد. وسایل روشنایی اضطراری باید بهگونهای نگهداری شوند که کودکان بدون نظارت از تجهیزات خطرناک یا شعله باز استفاده نکنند.
چهارم، بهتر است شماره تماس اعضای خانواده و یک فرد مورد اعتماد، بهویژه برای مواقعی که تلفن همراه در دسترس نیست، در اختیار دانشآموزان قرار داشته باشد. کودکان کمسنتر نیز باید بدانند در صورت جدایی از والدین، به کدام فرد مسئول و قابل اعتماد مراجعه کنند.
در عین حال، لازم نیست خانوادهها برای آمادگی در برابر قطع برق به خرید تجهیزات گرانقیمت روی بیاورند. شناخت خطرات، برنامه ارتباطی، وسایل ساده و سالم و آموزش رفتار درست، از پایههای مهم آمادگی خانوادگی است.
قطع برق فقط خاموشی چراغها نیست
برق در عملکرد بسیاری از خدمات روزمره نقش دارد. بسته به محل و شرایط، اختلال در تأمین برق ممکن است بر روشنایی، سامانههای ارتباطی، تجهیزات اداری، پمپهای آب، آسانسورها و برخی خدمات درمانی یا ایمنی اثر بگذارد.
به همین دلیل، برنامهریزی برای مواجهه با قطع برق باید متناسب با نیازهای هر ساختمان انجام شود. مدرسه، مرکز درمانی، ساختمان مسکونی و اداره، شرایط و اولویتهای متفاوتی دارند و نمیتوان یک دستورالعمل یکسان را بدون توجه به این تفاوتها برای همه آنها به کار برد.
در مراکز آموزشی، بررسی روشنایی اضطراری، ایمنی راهپلهها، دسترسی به خروجیها و نحوه اطلاعرسانی به کارکنان و دانشآموزان اهمیت دارد. در ساختمانهای مجهز به آسانسور یا سامانههای برقی حساس نیز باید روش درخواست کمک و مسئولیت افراد مشخص باشد.
در خانهها، پرهیز از استفاده نادرست از وسایل گرمایشی و روشنایی، توجه به سلامت تجهیزات و رعایت اصول ایمنی هنگام بازگشت برق ضروری است. هرگونه بوی سوختگی، جرقه یا آسیب به سیمکشی باید جدی گرفته شود و بررسی آن به افراد متخصص سپرده شود.
پدافند غیرعامل و ضرورت افزایش تابآوری شهرستان
تابآوری به معنای توانایی افراد، سازمانها و زیرساختها برای تحمل اختلال، حفظ عملکردهای ضروری و بازگشت به شرایط عادی است. افزایش تابآوری فقط با خرید تجهیزات یا تدوین دستورالعمل حاصل نمیشود؛ آموزش نیروی انسانی، هماهنگی میان دستگاهها و تمرین مستمر نیز در آن نقش دارند.
برای شهرستان دماوند، پیوند دادن آموزش مدارس با برنامههای اجرایی میتواند فرصت مناسبی برای تقویت این رویکرد باشد. آموزش روزانه کوتاه، در صورتی که با محتوای استاندارد و متناسب با سن دانشآموزان همراه شود، امکان مرور مستمر اصول ایمنی را فراهم میکند.
از سوی دیگر، مانور قطع برق میتواند به دستگاههای مسئول کمک کند تا میزان آمادگی خود را در عمل ارزیابی کنند. البته نتیجهبخش بودن این برنامهها به کیفیت اجرا، تعیین مسئولیتها، توجه به شرایط خاص افراد و پیگیری ایرادهای شناساییشده بستگی دارد.
در این میان، توجه به دانشآموزان دارای معلولیت، افراد دارای محدودیت حرکتی و کسانی که برای جابهجایی یا دریافت پیامهای هشدار به کمک نیاز دارند، ضروری است. برنامههای آموزشی و مانورها باید بهگونهای طراحی شوند که ایمنی همه شرکتکنندگان را در نظر بگیرند.
از برگزاری همایش تا ارزیابی نتیجه
تأکید معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی فرماندار دماوند بر آموزش دانشآموزان، تفکیک مفاهیم پدافند غیرعامل و مدیریت بحران و اجرای مانور قطع برق، نشاندهنده توجه به ابعاد آموزشی و پیشگیرانه این حوزه است.
با این حال، اثر واقعی چنین برنامههایی زمانی روشن میشود که نتایج اجرای آنها قابل ارزیابی باشد. میزان پوشش مدارس، استمرار آموزشهای روزانه، تناسب محتوای آموزشی با مقاطع تحصیلی و نتایج ارزیابی مانور میتوانند معیارهایی برای سنجش پیشرفت باشند.
همچنین ثبت مشکلات شناساییشده در جریان مانور و مشخص شدن مسئول پیگیری هر مورد، میتواند از تکرار ایرادها در تمرینهای بعدی جلوگیری کند. هدف نهایی نباید صرفاً برگزاری برنامه یا ثبت آمار مشارکت باشد؛ بلکه باید به افزایش توان واقعی افراد برای واکنش ایمن در شرایط اضطراری منجر شود.
جمعبندی
پدافند غیرعامل زمانی از یک مفهوم تخصصی به یک فرهنگ عمومی تبدیل میشود که مردم آن را در تصمیمهای روزمره خود به کار بگیرند؛ از رعایت اصول ایمنی در خانه و مدرسه گرفته تا شناخت مسیرهای خروج، حفظ آرامش هنگام قطع برق و پرهیز از انتشار اطلاعات تأییدنشده.
در دماوند، برنامه آموزش روزانه ۱۰ دقیقهای در مدارس و پیشبینی مانور قطع برق میتواند گامی در همین مسیر باشد؛ مشروط بر آنکه آموزشها مستمر، تمرینها ایمن و نتایج اجرا بهصورت عملی ارزیابی شوند.
آمادگی واقعی نه با ترسآفرینی، بلکه با آگاهی، تمرین و مسئولیتپذیری شکل میگیرد. دانشآموزی که رفتار صحیح هنگام قطع برق را میآموزد، خانوادهای که برای شرایط اضطراری برنامه دارد و دستگاهی که نقاط ضعف خود را شناسایی و اصلاح میکند، هر یک بخشی از زنجیره کاهش آسیبپذیری و افزایش تابآوری شهرستان هستند.
چراغ شرق؛ اخبار دماوند، رودهن و شرق استان تهران





